|
|
Uchwała Nr 893/18 Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego
z dnia 30 maja 2018 r.
w sprawie podjęcia decyzji odmawiającej Beneficjentowi – Gminie Recz z siedzibą przy ul. Ratuszowej 17 w Reczu, udzielenia ulgi w spłacie w postaci umorzenia należności głównej w kwocie 43 214,86 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych, wynikającej z decyzji administracyjnej Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr WWRPO/43/W/2013 z dnia 27.11.2013 r. orzekającej zwrot środków otrzymanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007-2013 na podstawie umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.04.03.00-32-014/09-00 z dnia 18.02.2010 r. na realizację projektu pn. „Budowa kanalizacji grawitacyjno – tłocznej Sokoliniec – Sicko – Recz” i utrzymującej ją w mocy decyzji nr WWRPO/9/W/2014 z dnia 11.02.2014 r.
Na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 tekst jednolity ze zm.), art. 25 pkt 1 ustawy z dnia 06 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2017 r. poz.1376 tekst jednolity ze zm.), art. 60 pkt 6 i art. 61 ust. 1 pkt 2 lit. a), art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a), art. 67 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2077 tekst jednolity) oraz art. 41 ust. 2 pkt 4 i art. 46 ust. 2a ustawy z dnia 05 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2018 r. poz. 913 tekst jednolity)
Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego uchwala, co następuje:
§ 1
§ 2
Wykonanie uchwały powierza się Marszałkowi Województwa Zachodniopomorskiego.
§ 3
Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.
UZASADNIENIE
Beneficjent – Gmina Recz z siedzibą przy ul. Ratuszowej 17 w Reczu, w dniu 18.02.2010 r. zawarł z Województwem Zachodniopomorskim reprezentowanym przez Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego, pełniącym na podstawie art. 25 pkt 1 ustawy z dnia 06 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2007 r. poz. 1376 tekst jednolity ze zm., zwanej dalej: uzppr) rolę Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007 – 2013 (zwanej dalej: IZ RPO WZ), umowę o dofinansowanie nr UDA-RPZP.04.03.00-32-014/09-00 na realizację projektu pn. „Budowa kanalizacji grawitacyjno – tłocznej Sokoliniec – Sicko – Recz” Oś priorytetowa 4 „Infrastruktura ochrony środowiska”, Działanie 4.3 „Zaopatrzenie w wodę i oczyszczanie ścieków”.
Podczas realizacji projektu Beneficjent zobligowany był stosować procedury zapewniające ponoszenie wydatków kwalifikowalnych zgodnie z prawem, zwłaszcza odnoszącym się do zamówień publicznych. Beneficjent zobowiązał się do stosowania ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 223 poz. 1655 tekst jednolity ze zm., zwanej dalej: pzp), w zakresie w jakim przepisy te mają zastosowanie do Beneficjenta i do projektu (§ 10 ust. 1 umowy o dofinansowanie). Zgodnie z § 10 ust. 7 umowy o dofinansowanie, w przypadku naruszenia ustawy pzp stosuje się korekty finansowe obniżające dofinansowanie, zgodnie z tzw. „Taryfikatorem” – dokumentem określającym tryb postępowania i sposób nakładania korekt finansowych w procesie realizacji przedsięwzięć współfinansowanych z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności (zwanym dalej Taryfikatorem).
Na mocy zapisów art. 26 ust. 1 pkt 14 uzppr oraz § 12 umowy o dofinansowanie, w dniach 15-18.10.2012 r., w związku z zakończeniem realizacji projektu oraz złożeniem przez Beneficjenta wniosku o płatność końcową, IZ RPO WZ przeprowadziła kontrolę planową. Przeprowadzono wizytację na miejscu realizacji projektu oraz kontrolę dokumentów w siedzibie Beneficjenta. W toku przeprowadzonych czynności kontrolnych stwierdzono uchybienia w stosowaniu ustawy pzp w następujących postępowaniach o udzielenie zamówienia publicznego:
Ponieważ zgodnie z Wytycznymi w sprawie „Wymierzania korekt finansowych za naruszenie prawa zamówień publicznych związane z realizacją projektów współfinansowanych ze środków funduszy UE” w przypadku wykrycia w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego dwóch lub większej ilości przypadków niestosowania zasad zamówień publicznych należy zastosować korektę finansową o największej wartości procentowej, IZ RPO WZ nałożyła za w/w naruszenia łączną korektę finansową w oparciu o wskaźnik na poziomie 5%.
Ponadto, w ramach postępowania pn. „Prowadzenie nadzoru inwestorskiego na zadaniu inwestycyjnym pn. „Budowa kanalizacji sanitarnej grawitacyjno-tłocznej Sokoliniec-Sicko-Recz, obszar gminy Recz”, Zamawiający wprowadził aneksem nr 2/2011 z dnia 27.05.2011 r. zmianę do umowy nr 9/6/2010, z naruszeniem zasad pzp, w związku z czym wydatki wynikające z w/w aneksu nr 2/2011 w kwocie 19 244,78 zł zostały w oparciu o § 10 ust. 6 umowy o dofinansowanie uznane za niekwalifikowalne w projekcie.
Nadto w trakcie czynności kontrolnych ustalono, iż Zamawiający nieprawidłowo ujął całość kwoty wydatków kwalifikowalnych w ramach faktury nr 15/09 z dnia 15.04.2009 r. do refundacji przedstawionej do rozliczenia we wniosku o płatność, podczas gdy z opisu faktury przedłożonej w trakcie kontroli wynikało, iż część wydatku z faktury dotyczyła zakresu obejmującego teren Gminy Suchań, która pierwotnie miała realizować projekt wspólnie z Gminą Recz. Dnia 02.06.2009 r. Gmina Suchań odstąpiła od wspólnej realizacji przedsięwzięcia, tym samym kwota obejmująca zakres dokumentacji zamiennej Gminy Suchań w wysokości 10 614,00 zł stanowiła koszt niekwalifikowalny w ramach projektu.
W związku z realizacją przez Beneficjenta projektu WND-RPZP.04.03.00-32-014/09 z naruszeniem procedur, IZ RPO WZ pismem z dnia 11.08.2013 r. wezwała Beneficjenta do zwrotu (lub wyrażenia zgody na potrącenie środków z kolejnych płatności na rzecz Beneficjenta) środków pobranych w łącznej kwocie 203 223,06 zł z naruszeniem procedur wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych.
Pismem z dnia 28.08.2013 r. Beneficjent wyraził zgodę na częściowe potrącenie środków w zakresie kwoty 8 037,73 zł, które stanowią wysokość środków do zwrotu w związku z uznaniem wydatków za niekwalifikowalne w kwocie 10 614,00 zł (faktura nr 15/09 z dnia 15.04.2009 r.). Beneficjent w przedmiotowym piśmie nie zgodził się natomiast z naliczeniem przez IZ RPO WZ korekty finansowej w pozostałej kwocie, tj. 195 185,33 zł podnosząc, iż powyższa korekta została nałożona niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.
Ze względu na bezskuteczny upływ terminu wskazanego w w/w wezwaniu oraz w związku z wyrażeniem zgody przez Beneficjenta na potrącenie z kolejnej płatności jedynie kwoty 8 037,73 zł,
z dniem 02.09.2013 r. wobec Beneficjenta wszczęte zostało postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu części środków otrzymanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007-2013 (zwanego dalej: RPO WZ) na podstawie umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.04.03.00-32-014/09-00.
Następnie pismami z dnia 17.09.2013 r. oraz 30.09.2013 r. Beneficjent wniósł dodatkowe wyjaśnienia w sprawie.
W dniu 27.11.2013 r. Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego podjął decyzję nr WWRPO/43/W/2013 orzekającą zwrot od Beneficjenta Gminy Recz środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.04.03.00-32-014/09-00 w łącznej kwocie 181 993,44 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, z zastrzeżeniem że po bezskutecznym upływie tego terminu zwrot części środków nastąpi przez pomniejszenie kolejnej płatności przysługującej Beneficjentowi o środki należne do zwrotu wraz z odsetkami. Ponadto w w/w decyzji IZ RPO WZ wskazała, iż kwota 13 191,89 zł, która dotyczy korekty finansowej nałożonej na wydatki ujęte we wniosku o płatność końcową, dla której środki nie zostały jeszcze wypłacone zostanie potrącona z płatności końcowej.
W dalszej kolejności Beneficjent pismem z dnia 12.12.2013 r. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej wspomniana powyżej decyzją administracyjną.
Po rozpatrzeniu wniosku Gminy Recz o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją nr WWRPO/43/W/2013 z dnia 27.11.2013 r. orzekającą zwrot środków, Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego podjął dnia 11.02.2014 r. decyzję administracyjną nr WWRO/9/W/2014 utrzymującą w mocy decyzję z dnia 27.11.2013 r. nr WWRPO/43/W/2013 w całości.
Następnie dnia 21.03.2014 r. IZ RPO WZ skierowała do Beneficjenta upomnienie przedegzekucyjne, wzywając do uregulowania należności stwierdzonych decyzją administracyjną nr WWRPO/43/W/2013 z dnia 27.11.2013 r. oraz utrzymującą ją w mocy w całości decyzją nr WWRPO/9/W/2014 z dnia 11.02.2014 r. pozostających do zwrotu po dokonaniu pomniejszenia środków przysługujących Beneficjentowi z wniosku o płatność końcową zgodnie z zastrzeżeniem zawartym w sentencji decyzji administracyjnej nr WWRPO/43/W/2013 z dnia 27.11.2013 r., tj. kwoty należności głównej w wysokości 43 214,86 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych.
Beneficjent, korzystając z uprawnienia do wszczęcia sądowej kontroli działalności administracji publicznej, złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie (zwanego dalej WSA) skargę na decyzję administracyjną z dnia 11.02.201 r. wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy o zwolnienie od kosztów sądowych.
Pismem z dnia 09.04.2014 r. Gmina Recz wniosła o wstrzymanie wykonalności decyzji administracyjnej Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr WWRPO/9/W/2014 z dnia 11.02.2014 r.
Ponadto pismem z dnia 09.04.2014 r. Gmina wniosła o odroczenie terminu spłaty należności wynikających z decyzji administracyjnej Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr WWRPO/43/W/2013 z dnia 27.11.2013 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji nr WWRPO/9/W/2014 z dnia 11.02.2014 r. Powyższy wniosek został cofnięty przez Beneficjenta pismem z dnia 10.04.2014 r.
Postanowieniem Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 11.04.2014 r. wstrzymano wobec Beneficjenta wykonanie decyzji administracyjnej nr WWRPO/9/W/2014 z dnia 11.02.2014 r. utrzymującej w całości w mocy decyzję nr WWRPO/43/W/2013 z dnia 27.11.2013 r.
W wyniku przeprowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego WSA wyrokiem z dnia (…) r. (sygn. akt …) uchylił zaskarżoną decyzję administracyjną Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego.
Dnia 01.10.2015 r. IZ RPO WZ złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego (zwanego dalej: NSA) skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA z dnia (…) r.
Wyrokiem z dnia (…) r. o sygn. akt (…) NSA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA.
Po rozpoznaniu sprawy ze skargi Gminy Recz na decyzję Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 11.02.2014 r. nr WWRPO/9/W/2014, wyrokiem z dnia (…) r. (sygn. akt …) WSA oddalił skargę. Sąd potwierdził, iż w toku realizowanego przez Gminę Recz projektu pn. „Budowa kanalizacji grawitacyjno – tłocznej Sokoliniec – Sicko – Recz” doszło do naruszeń pzp, które to naruszenia mogły spowodować szkodę rozumianą jako możliwość uszczuplenia środków unijnych.
Dnia 13.03.2018 r. IZ RPO WZ skierowała do Beneficjenta upomnienie przedegzekucyjne, w odpowiedzi na które Beneficjent pismem z dnia 19.03.2018 r. wniósł o udzielenie ulgi w spłacie w postaci umorzenia należności w kwocie 43 214,86 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych, wynikających z decyzji administracyjnej Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr WWRPO/43/W/2013 z dnia 27.11.2013 r. orzekającej zwrot środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.04.03.00-32-014/09-00 na realizację projektu pn. „Budowa kanalizacji grawitacyjno – tłocznej Sokoliniec – Sicko – Recz” i utrzymującej ją w mocy decyzji nr WWRPO/9/W/2014 z dnia 11.02.2014 r. Beneficjent wskazał, że Gmina znajduje się w trudnej sytuacji finansowej spowodowanej spłatą zobowiązań z lat ubiegłych. Ponadto realizuje ona od 2017 r. program naprawczy, który obliguje do sztywnego stosowania założeń w nim zawartych i ścisłego przestrzegania planu wydatków. Gmina sukcesywnie realizując program naprawczy ogranicza zatrudnienie i realizację zadań własnych. Dodano, że w budżecie na 2018 r. znalezienie środków na zapłatę należnej kwoty nie pozostanie bez wpływu na płynność finansową, co w konsekwencji może negatywnie wpłynąć na realizację zadań ustawowych, a skutki odstąpienia od wypełnienia tych zadań negatywnie odczuje społeczność lokalna. Gmina ma małe dochody własne w związku z czym nie ma możliwość – bez uszczerbku dla koniecznego finansowania zadań własnych – wygenerowania z tych dochodów tak wysokiej kwoty.
Następnie pismem z dnia 21.03.2018 r. Beneficjent wniósł o udzielenie ulgi w postaci rozłożenia na 12 miesięcznych rat należności w kwocie 43 214,86 zł wynikającej z decyzji administracyjnej Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr WWRPO/43/W/2013 z dnia 27.11.2013 r. orzekającej zwrot środków otrzymanych na podstawie umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.04.03.00-32-014/09-00 oraz umorzenie odsetek od tych należności. Wniosek umotywowany został analogicznie jak wspomniany powyżej z dnia 19.03.2018 r.
Pismem z dnia 29.03.2018 r. IZ RPO WZ wezwała Beneficjenta do uzupełnienia złożonego przez niego wniosku o udzielenie ulgi z dnia 19.03.2018 r. i dnia 21.03.2017 r. o dokumenty niezbędne do jego rozpatrzenia i analizy. Poza tym, w związku z rozbieżnością wniosków z dnia 19.03.2018 r. oraz 21.03.2018 r. co do rodzaju ulgi o jaką Strona wnosi, zobowiązano Beneficjenta do złożenia oświadczenia o udzielenie jakiego rodzaju ulgę w spłacie Beneficjent wnosi.
Pismem z dnia 09.04.2018 r. Beneficjent uzupełniając wniosek z dnia 19.03.2018 r. i dnia 21.03.2018 r., przedłożył wymagane dokumenty, ponadto precyzując treść w/w wniosków wskazał, że wnosi o umorzenie należności głównej w kwocie 43 214,86 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych, wynikających z decyzji administracyjnej Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr WWRPO/43/W/2013 z dnia 27.11.2013 r. i utrzymującej ją w mocy decyzji nr WWRPO/9/W/2014 z dnia 11.02.2014 r., powołując się na ważny interes publiczny. Oświadczył także, że nie jest Beneficjentem pomocy de minimis.
W związku ze złożonym przez Beneficjenta wnioskiem o udzielenie ulgi w spłacie z dnia 19.03.2018 r. oraz 21.03.2018 r. zmodyfikowanego pismem z dnia 09.04.2018 r., IZ RPO WZ przeprowadziła postępowanie administracyjne, obejmujące całościową ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie (w tym m.in. dokumentacji finansowej przedłożonej przez Wnioskodawcę) z uwzględnieniem treści wniosku o udzielenie ulgi w spłacie wraz z uzasadnieniem, a także pełną analizę stanu faktycznego i prawnego sprawy, co pozwoliło na odniesienie się do przedmiotowego wniosku jak poniżej.
W pierwszej kolejności należy nadmienić, iż kwestię ulg w spłacie zobowiązań z tytułu zwrotu środków w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich regulują przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2077 tekst jednolity ze zm., zwanej dalej: ufp). Zapisy tejże ustawy dają IZ RPO WZ możliwość umarzania w całości należności, o których mowa w art. 60 ufp na wniosek zobowiązanego w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem zobowiązanego lub interesem publicznym (art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) ufp).
Użyte w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a) ufp zwroty: ważny interes zobowiązanego lub interes publiczny, nie mają stałego zakresu treści. Są to swoiste klauzule generalne, odsyłające do ocen pozaprawnych. To wszystko sprawia, że w identyfikowaniu powyższych pojęć szczególnego znaczenia nabiera orzecznictwo sądów administracyjnych. Orzecznictwo dotyczące rozumienia w/w przesłanek udzielenia ulgi w spłacie zostało ugruntowane w oparciu o art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 tekst jednolity ze zm., zwanej dalej: Ordynacją podatkową), który w zakresie ulgi w postaci umorzenia w całości zaległości podatkowej przewidywał tożsame przesłanki (tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny) do zastosowania tejże ulgi co ufp, a więc orzecznictwo to znajduje zastosowanie również w niniejszej sprawie.
Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych ważny interes podatnika wymaga zaistnienia takich zdarzeń, na które sam podatnik nie mógł mieć wpływu, nawet przy dołożeniu nadzwyczajnej staranności. Zgodnie z wyrokiem WSA w Szczecinie z dnia 16.01.2003 r. (sygn. akt I SA/Sz 945/01), ważny interes podatnika (o którym mowa w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej) to sytuacja, w której z powodów nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Zdarzeniem losowym będzie, np. zaistniałe, niespodziewane zdarzenie, niezależne od woli podatnika, które może spowodować, że ten znalazł się w trudnej sytuacji materialnej, niepozwalającej mu na zapłatę należności. Ponadto przesłanka ważnego interesu podatnika, od wystąpienia której uzależniona jest możliwość udzielenia ulgi wymaga ustalenia sytuacji majątkowej zobowiązanego, w tym skutków ekonomicznych jakie wystąpią w wyniku realizacji zobowiązania. Poza tym zgodnie z wyrokiem WSA w Lublinie z dnia 15.03.2013 r. (sygn. akt I SA/Lu 612/12) ważnego interesu podatnika, będącego jedną z przesłanek udzielenia ulgi nie można utożsamiać z subiektywnym przekonaniem podatnika o potrzebie udzielenia ulgi dotyczącej powstałej zaległości podatkowej. Przeciwnie, przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika. W wyroku z dnia 18.04.2012 r. (sygn. akt II FSK 2118/10) NSA wyjaśnił, że ogólną dyrektywą interpretacyjną przy wykładni pojęcia ważnego interesu podatnika powinno być uznanie wyjątkowości instytucji przyznawania wszelkich ulg w spłacie zobowiązań. Dalej NSA wskazał, że chodzi o sytuacje wyjątkowe, losowe, niezależne od działań podatnika, np. klęskę żywiołową czy nagłą ciężką chorobę. Inne rozumienie tego pojęcia doprowadziłoby do uznania, że każdy podatnik znajdujący się w trudnej sytuacji ekonomicznej spełniałby przesłanki do uzyskania ulg w spłacie zobowiązań. Ważny interes podatnika musi zatem istnieć obiektywnie, a nie wyłącznie w przekonaniu Beneficjenta składającego wniosek o przyznanie ulgi. Z subiektywnego punktu widzenia podatnika, w każdej sytuacji może mieć on ważny interes w uzyskaniu danej ulgi.
Pojęcie terminu „interesu publicznego" nie ma stałego zakresu treści, lecz jest to zespół ogólnie zarysowanych celów, które należy wziąć pod uwagę w procesie stosowania prawa i zawsze odnieść go do indywidualnej sytuacji podatnika. Przesłankę interesu publicznego najpełniej charakteryzuje pogląd wyrażony w wyroku NSA z dnia 12.02.2003 r. (sygn. akt III SA 1838/01), w którym interes ten określono jako dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, itp. Niemożność jednoznacznego zdefiniowania tego pojęcia powoduje, że w każdym indywidualnym przypadku jego znaczenie może uwzględniać różne aspekty wskazanych wyżej wartości (wyrok WSA w Warszawie z dnia
29.05.2006 r., sygn. akt III SA/Wa 1964/05).
Należy zauważyć, iż postępowanie w sprawie udzielenia ulgi wszczęte zostało na skutek złożonego przez Beneficjenta wniosku, zatem taki wniosek powinien być uzasadniony, i to w interesie Wnioskodawcy leży podanie do wiadomości organu wszystkich okoliczności sprawy i dopilnowanie ich utrwalenia w dokumentach.
Mając powyższe na uwadze, odnosząc się jednocześnie do przesłanki ważnego interesu zobowiązanego należy wskazać, iż badając sytuację Beneficjenta organ powinien przeanalizować sytuację ekonomiczną zobowiązanego, a także uwzględnić jej przyczyny. Dopiero zestawienie tych elementów wraz z wysokością należności do spłaty, pozwala na ocenę ważnego interesu zobowiązanego.
Na podstawie przedłożonej przez Beneficjenta dokumentacji obrazującej jego sytuację finansową w latach 2016-2018 oraz wyjaśnień zawartych we wniosku o udzielenie ulgi w spłacie, IZ RPO WZ dokonała analizy sytuacji ekonomicznej Gminy. I tak, organ ustalił, że w omawianym wyżej okresie:
Ponadto uchwałą nr XXXIX/207/17 Rady Miejskiej w Reczu z dnia 20.12.2017 r. w sprawie uchwalenia budżetu Gminy Recz na 2018 rok, ustalono dochody budżetu w wysokości 23 237 504,00 zł, zaś wydatki w wysokości 22 124 704,00 zł, planowano nadwyżkę budżetową, która miała zostać przeznaczona na spłatę zaciągniętych kredytów i pożyczek w kwocie 1 112 800,00 zł.
Dodatkowo z zaświadczenia ZUS Oddział w Szczecinie – Inspektorat w Choszcznie z dnia 15.03.2018 r. wynika, iż Gmina według stanu na dzień jego wydania nie figurowała w rejestrze płatników składek KSI ZUS. Z zaświadczenia wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Choszcznie w dniu 06.04.2018 r. wynika natomiast, iż wymieniona jednostka samorządu terytorialnego, według stanu na dzień jego wydania, nie posiadała zaległości podatkowych.
Z przedstawionego wyciągu z rachunku bankowego Beneficjenta prowadzonego w Z.B. S. na dzień 09.04.2018 r. wynika, że dostępne środki na rachunkach wynoszą: dochodowym (…) zł, sum depozytowych (…) zł, wydatków (…) zł, ZFŚS (…) zł. Wedle informacji dotyczącej stanu zobowiązań Gminy Recz na dzień 09.04.2018 r. łączna ich kwota to (…) zł (w tym B.G.K….zł, Z.B.S. w Ch. … zł, Ministerstwo Finansów … zł, WFOŚiGW w Sz. … zł).
Należy też przypomnieć, iż uzasadniając wniosek o udzielenie ulgi w spłacie Beneficjent pismem z dnia 19.03.2018 r. i dnia 21.03.2018 r. wskazał, że Gmina znajduje się w trudnej sytuacji finansowej spowodowanej spłatą zobowiązań z lat ubiegłych. Ponadto realizuje ona od 2017 r. program naprawczy, który obliguje do sztywnego stosowania założeń w nim zawartych i ścisłego przestrzegania planu wydatków. Gmina sukcesywnie realizując program naprawczy ogranicza zatrudnienie i realizację zadań własnych. Dodano, że w budżecie na 2018 r. znalezienie środków na zapłatę należnej kwoty nie pozostanie bez wpływu na płynność finansową, co w konsekwencji może negatywnie wpłynąć na realizację zadań ustawowych, a skutki odstąpienia od wypełnienia tych zadań negatywnie odczuje społeczność lokalna. Gmina ma niskie dochody własne w związku z czym nie ma możliwość – bez uszczerbku dla koniecznego finansowania zadań własnych – wygenerowania z tych dochodów tak wysokiej kwoty.
W związku z informacją Beneficjenta, iż Gmina realizuje od 2017 r. program naprawczy organ ustalił z urzędu, iż został on przyjęty dnia 20.05.2016 r. uchwałą nr XX/114/16 Rady Miejskiej w Reczu w sprawie przyjęcia programu postępowania naprawczego Gminy Recz na okres 2017-2019 (www.bip.recz.pl). Ze wspomnianego programu stanowiącego załącznik do w/w uchwały wynika, że potrzeba ponownego przygotowania programu naprawczego na lata 2017-2019 wynika z przegranej sprawy sądowej sygn. akt (…) z przedsiębiorstwem (…) Sp. z o.o. w G. o niezapłacone faktury, zasądzona kwota na rzecz spółki wynosi (…) zł plus odsetki ustawowe od 2011 r. oraz koszty postępowania sądowego od sprawy sądowej sygn. akt (…) o kary umowne z powództwa Gminy. Na dzień 30.04.2016 r. była to kwota łączna (…) zł, która powiększała się o odsetki ustawowe. W tym miejscu należy wskazać, iż poprzedni program naprawczy przyjęto dnia 19.02.2014 r. uchwałą Rady Miejskiej w Reczu nr XLII/238/14 w sprawie przyjęcia programu naprawczego Gminy Recz na okres 2014-2016 (www.bip.recz.pl). W przedmiotowym programie wskazano, iż w latach 2006-2012 Gmina postawiła na rozwój, aktywnie sięgała po środki unijne, realizowała inwestycje na stosunkowo dużą skalę, m.in. budowa hali sportowo-widowiskowej wraz z infrastrukturą; remont stacji uzdatniania wody w Reczu, budowę i wymianę azbestowej sieci wodociągowej, deszczowej, modernizacja hydroforowni przejętych od Agencji Nieruchomości Rolnych na terenach wiejskich; termomodernizacja budynków przedszkola Miejskiego i Szkoły Podstawowej w Reczu; budowę mieszkań socjalnych i remonty komunalnych zasobów mieszkaniowych; budowę kompleksu boisk sportowych o nawierzchni sztucznej w ramach programu „ORLIK 2012”; remonty nawierzchni dróg gminnych i budowę chodników; budowa i adaptacja budynków na świetlice wiejskie; budowa sieci kanalizacyjnej grawitacyjno-tłocznej Sokoliniec-Sicko-Recz o dł. 5 km w ramach RPO WZ. Realizacja wymienionych inwestycji pociągnęła za sobą konsekwencje w postaci konieczności zaciągania kredytów, pożyczek. Zmiana klasyfikacji tytułów dłużnych zaliczanych do państwowego długu publicznego, wprowadzona rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 23 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowego sposobu kwalifikacji tytułów dłużnych zaliczanych do państwowego długu publicznego, w tym do długu Skarbu Państwa, postawiła Gminę w niekorzystnej sytuacji. Zgodnie z zapisami rozporządzenia Gmina zakwalifikowała do długu wykup wierzytelności za budowę w latach 2007-2009 sali widowiskowo-sportowej w Reczu. Fakt ten w połączeniu ze swoistą niemożliwością wygenerowania w budżecie tak małej Gminy większej nadwyżki operacyjnej, spowodował kumulację długu do niebezpiecznego poziomu, problem z jego spłatą i konieczność wdrożenia programu postępowania naprawczego.
Trudna sytuacja materialna Strony powodująca niemożność zwrotu w pełnej wysokości środków wykorzystanych w związku z realizowanym w ramach RPO WZ projektem pn. „Budowa kanalizacji grawitacyjno – tłocznej Sokoliniec – Sicko – Recz” niezgodnie z procedurami nie jest wynikiem zdarzeń, na które Beneficjent nie miał wpływu. W toku przeprowadzonych w dniach 15-18.10.2012 r., czynności kontrolnych IZ RPO WZ stwierdziła, że Beneficjent realizując projekt dopuścił się nieprawidłowości, które to ustalenia zostały potwierdzone w toku prowadzonego przez organ postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem przez Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego dnia 27.11.2013 r. decyzji nr WWRPO/43/W/2013 orzekającej zwrot od Beneficjenta środków otrzymanych w ramach umowy nr UDA-RPZP.04.03.00-32-014/09-00 na realizację projektu pn. „Budowa kanalizacji grawitacyjno – tłocznej Sokoliniec – Sicko – Recz”
w łącznej kwocie 181 993,44 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych. Następnie dnia 11.02.2014 r. wydano decyzję administracyjną nr WWRO/9/W/2014 utrzymującą w mocy decyzję z dnia 27.11.2013 r. nr WWRPO/43/W/2013 w całości. Stanowisko organu potwierdził również wyrok WSA w Szczecinie (sygn. akt …) z dnia (…) r. oddalający skargę Gminy Recz na decyzję Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego z dnia 11.02.2014 r. nr WWRPO/9/W/2014 w przedmiocie zwrotu środków otrzymanych w ramach dofinansowania projektu. Tym samym to działanie Beneficjenta doprowadziło do konieczności zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.04.03.00-32-014/09-00, a więc i pogorszenia jego sytuacji finansowej.
Poza tym należy zauważyć, iż zarówno w 2016 r., jak i 2017 r. Gmina – mimo realizowania jednocześnie programu naprawczego - odnotowała nadwyżkę budżetową (roczne sprawozdanie Rb-NDS o nadwyżce/deficycie). W 2016 r. nadwyżka wynosiła 860 702,37 zł, w 2017 r. była to kwota 1 613 376,38 zł, zaś na 2018 r. zaplanowano nadwyżkę w wysokości 1 112 800,00 zł. Wystąpienie nadwyżki oznacza, że część dochodów budżetowych nie została wydatkowana w danym roku budżetowym na finansowanie wydatków. Występowanie nadwyżki w budżecie nie zawsze jednak oznacza dobre gospodarowanie jego środkami. Jest ona uzasadniona także w przypadkach, gdy konieczna jest np. spłata wcześniej zaciągniętych długów. Sposób wykorzystania nadwyżki jest zawsze określany w uchwale budżetowej. W uchwałach budżetowych Gminy Recz w okresie 2016-2018 wskazano właśnie, iż planowana nadwyżka zostanie przeznaczona na spłatę zaciągniętych kredytów i pożyczek.
Należy również zwrócić uwagę, iż w budżecie jednostki samorządu terytorialnego mogą być tworzone rezerwy ogólne i rezerwy celowe, które to mogą zostać przeznaczone na dowolny wydatek Gminy związany z realizacją jej zadań, którego nie można było przewidzieć w dniu uchwalania budżetu na poszczególne lata. W tym miejscu należy dodać, że na 2016 r. zostały zaplanowane (uchwała nr XV/71/15 Rady Miejskiej w Reczu z dnia 21.12.2015 r. w sprawie uchwalenia budżetu Gminy Recz na 2016 rok) rezerwy w kwocie 119 000,00 zł, w tym rezerwa ogólna w kwocie
56 000,00 zł. W przypadku roku 2017 były to rezerwy w kwocie 136 00,00 zł, w tym rezerwa ogólna w kwocie 51 000,00 zł (uchwała nr XXVIII/149/16 Rady Miejskiej w Reczu z dnia 21.12.2016 r. w sprawie uchwalenia budżetu Gminy Recz na 2017 rok). Z kolei w budżecie na 2018 r. utworzono (uchwała nr XXXIX/207/17 Rady Miejskiej w Reczu z dnia 20.12.2017 r. w sprawie uchwalenia budżetu Gminy Recz na 2018 rok) rezerwy w wysokości 100 000,00 zł, w tym ogólną w kwocie 22 100,00 zł. Jednostki samorządu terytorialnego nie są zatem pozbawione możliwości kształtowania swojej polityki finansowej oraz wpływania na sposób wykorzystania posiadanych środków finansowych. Co więcej, ustawodawca nie wykluczył również możliwości dokonywania zmian we właściwych uchwałach dotyczących kwestii budżetowych jednostek samorządu terytorialnego. Na marginesie stwierdzić należy ponadto, że jednostka samorządu terytorialnego ma obowiązek projektować swoje wydatki w roku budżetowym w taki sposób, aby uwzględniać potencjalne koszty prowadzonych postępowań administracyjnych czy sądowych. A zatem nawet pojawienie się takich wydatków w trakcie roku budżetowego nie powinno zaburzać funkcjonowania jednostki samorządu terytorialnego, jak również nie jest uzasadnieniem dla udzielenia ulgi.
W tym miejscu należy podnieść ponadto, że korzystanie z dofinansowania na realizację projektu czy to w ramach RPO WZ czy też czynienie inwestycji finansowych w inny sposób, powinno być zawsze poprzedzone wnikliwą weryfikacją pod kątem własnych zasobów finansowych, tak ażeby zachować płynność w razie pojawienia się niespodziewanych wydatków. Należy także mieć na uwadze, aby zapewnić właściwą obsługę merytoryczną zaplanowanego przedsięwzięcia, błędy na etapie realizacji mogą bowiem przyczynić się do obciążenia budżetu gminnego. Jednostka samorządu terytorialnego, tak samo jak i przedsiębiorca, musi mieć na uwadze, iż ewentualne niepowodzenia w realizowaniu danej inwestycji, nie mogą skutkować obowiązkiem udzielenia ulgi w spłacie należności i to bez względu na fakt, że wykonana inwestycja zabezpiecza realizację podstawowych potrzeb lokalnych mieszkańców. Każdy bowiem podmiot powinien podejmować decyzje w sposób przemyślany oraz zważać na wysokość dochodów, istniejące obciążenia oraz zabezpieczać środki na wyznaczony cel i mieć na względzie by nie realizować ich zbyt wiele jednocześnie. Innymi słowy, decyzja o rozpoczęciu inwestycji jest ryzykiem, które w opinii IZ RPO WZ winno być przez Wnioskodawcę skalkulowane w podejmowane przez niego działania. Obowiązek zwrotu przez Beneficjenta środków wykorzystanych z naruszeniem procedur wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych wynika wprost z art. 207 ust. 1 ufp. Beneficjent podpisując umowę o dofinansowanie zobowiązał się do stosowania jej zapisów, w tym także zapisów obowiązującego prawa, wytycznych i procedur w ramach RPO WZ. Regulacja zawarta w § 7 umowy o dofinansowanie określa procedurę odzyskiwania przez IZ RPO WZ środków nieprawidłowo wykorzystanych. Tym samym Beneficjent miał świadomość konsekwencji finansowych związanych z realizacją projektu pn. „Budowa kanalizacji grawitacyjno – tłocznej Sokoliniec – Sicko – Recz” niezgodnie z procedurami. Ponadto, jak wykazano wyżej w badanym stanie faktycznym nie zaistniało (a w każdym razie Beneficjent nie wykazał aby zaistniało) żadne nadzwyczajne, ani losowe zdarzenie spowodowane działaniem czynników, na które Wnioskodawca nie miałby wpływu, a które powodowałoby, iż ten znalazłby się w trudnej sytuacji finansowej.
Wobec powyższego, IZ RPO WZ ustaliła, iż w niniejszej sprawie nie wystąpiła przesłanka ważnego interesu zobowiązanego.
Kontynuując rozważania dotyczące warunków udzielenia ulgi w spłacie zawartych w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ufp, IZ RPO WZ dokonała analizy sprawy pod kątem zaistnienia drugiej przesłanki, tj. interesu publicznego. Tym samym wzięto pod uwagę okoliczności dotyczące wykonywanych przez Beneficjenta zadań i ich znaczenia oraz cele, którymi kierował się rozpoczynając m.in. inwestycję w ramach RPO WZ. IZ RPO WZ przeprowadziła więc analizę, czy w przedmiotowej sprawie w ogóle wystąpiła przesłanka interesu publicznego. I tak, Gmina stanowi lokalną wspólnotę samorządową tworzoną przez jej mieszkańców oraz terytorium obejmujące jednostki pomocnicze. Realizuje ona szereg zadań własnych wymienionych w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 08 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2018 r. poz. 913 tekst jednolity). Przedmiotem zadań realizowanych przez Gminę jest zaspokajanie potrzeb lokalnej wspólnoty samorządowej tworzonej przez jej mieszkańców. Mając zatem na uwadze wykonywane przez Beneficjenta zadania i ich znaczenie oraz przesłanki, którymi kierował się rozpoczynając realizację projektu w ramach RPO WZ, należy uznać, iż z całą pewnością, miał on na uwadze potrzeby i komfort życia mieszkańców. Na uznanie zasługuje także fakt, iż Gmina stara się przeznaczać swoje środki finansowe na inwestycje mające na celu rozwój wspólnoty samorządowej oraz jej terytorium, podejmując trud pozyskiwania zewnętrznych źródeł finansowania przedsięwzięć. Wobec powyższego wskazać należy, iż mając na względzie pełnione przez Beneficjenta zadania i ich znaczenie oraz przesłanki, którymi kierował się rozpoczynając m.in. inwestycję w ramach RPO WZ, w przedmiotowej sprawie wystąpiła przesłanka ważnego interesu publicznego.
Podsumowując powyższe wskazać należy, iż po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, IZ RPO WZ stwierdziła, że w przedmiotowej sprawie zaistniała jedna z przesłanek wskazanych w art. 64 ust. 1 pkt 2 lit. a ufp, uzasadniająca zastosowanie ulgi w spłacie, tj. przesłanka interesu publicznego, niemniej jednak IZ RPO WZ nie znalazła podstaw uzasadniających uznanie wniosku Beneficjenta. Jak wskazał WSA w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z dnia 06.11.2014 r. (sygn. akt II SA/Go 678/14) należy mieć na uwadze, iż w przypadku decyzji uznaniowych nawet spełnienie przez Stronę ustawowych przesłanek kwalifikujących do przyznania danego prawa, rozstrzygnięcie może być dla Strony niekorzystne. Fakt, iż nie spełniono żądania Beneficjenta nie oznacza, że doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Organ administracji publicznej może bowiem w granicach tego uznania nie uwzględnić wniosku strony, o ile sprecyzuje w sposób racjonalny przyczyny tego stanu rzeczy (tak, WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 02.08.2012 r., sygn. akt I SA/Gl 895/12).
Wobec powyższego, na podstawie analizy całokształtu zebranego materiału, uznano, że niezasadnym jest uwzględnienie wniosku Beneficjenta o udzielenie ulgi w postaci umorzenia należności głównej w kwocie 43 214,86 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych, wynikających z decyzji administracyjnej Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego nr WWRPO/43/W/2013 z dnia 27.11.2013 r. orzekającej zwrot środków otrzymanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007-2013 na podstawie umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.04.03.00-32-014/09-00 z dnia 18.02.2010 r. na realizację projektu pn. „Budowa kanalizacji grawitacyjno – tłocznej Sokoliniec – Sicko – Recz” i utrzymującej ją w mocy decyzji nr WWRPO/9/W/2014 z dnia 11.02.2014 r.
Odnośniki:
[1] https://bip.wzp.pl/sites/bip.wzp.pl/files/articles/gminareczulgadecyzjabip.pdf