Uchwała Nr 1942/14 Zarządu Województwa Zachodniopomorskiego
 

z dnia 13 listopada 2014 r.

w sprawie podjęcia decyzji o zwrocie przez Beneficjenta – Gminę Rewal z siedzibą przy ul. Mickiewicza 19 w Rewalu, części środków otrzymanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007-2013 na podstawie umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.05.01.01-32-002/10-00 zawartej w Rewalu w dniu 14 czerwca 2010 r. na realizację projektu pn. „Rewitalizacja zabytkowej linii Nadmorskiej Kolei Wąskotorowej w Gminie Rewal - remont budynków i budowli wraz z zagospodarowaniem terenu”.

Na podstawie art. 25 pkt 1, art. 26 ust. 1 pkt 15 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712 j.t ze zm.), art. 207 ust. 1 pkt 2, ust. 2a i ust. 9 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885 j.t. ze zm.) oraz art. 41 ust. 2 pkt 4 i art. 46 ust. 2 a ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2013 r., poz. 596. j.t ze zm.)

Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego uchwala, co następuje:

§ 1

1. Podejmuje się decyzję o zwrocie przez Beneficjenta – Gminę Rewal z siedzibą przy ul. Mickiewicza 19 w Rewalu, środków otrzymanych w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007-2013 na podstawie umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.05.01.01-32-002/10-00 zawartej w Rewalu w dniu 14 czerwca 2010 r.  na realizację projektu pn. „Rewitalizacja zabytkowej linii Nadmorskiej Kolei Wąskotorowej w Gminie Rewal - remont budynków i budowli wraz z zagospodarowaniem terenu” w łącznej kwocie należności głównej 38 050,02 zł (trzydzieści osiem tysięcy pięćdziesiąt złotych 02/100) wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych oraz odsetek stałych określonych w wysokości 2 282,98 zł.
2. Decyzja, o której mowa w ust. 1 stanowi załącznik do niniejszej uchwały.

§ 2

Wykonanie uchwały powierza się Marszałkowi Województwa Zachodniopomorskiego.

§ 3

Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.

Uzasadnienie

Beneficjent Gmina Rewal z siedzibą przy ul. Mickiewicza 19 w Rewalu, w dniu 14 czerwca 2010 r. zawarł z Województwem Zachodniopomorskim reprezentowanym przez Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego, pełniącym na podstawie art. 25 pkt 1 ustawy z dnia 06 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712 ze zm., zwana dalej u.z.p.p.r.) rolę Instytucji Zarządzającej Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007 – 2013 (zwanej dalej IZ RPO WZ), umowę o dofinansowanie nr UDA-RPZP.05.01.01-32-002/10-00 na realizację projektu pn. „Rewitalizacja zabytkowej linii Nadmorskiej Kolei Wąskotorowej w Gminie Rewal - remont budynków i budowli wraz z zagospodarowaniem terenu”.
Zgodnie z § 3 ust. 1 i 2 Rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 18 grudnia 2009 r. w sprawie wydatków i trybu udzielania i rozliczania zaliczek oraz zakresu i terminów składania wniosków o płatność w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich (Dz. U. z 2009 r. poz. 223 nr 1786, zwanym dalej: Rozporządzeniem) zaliczka jest udzielana Beneficjentowi, jeżeli przewiduje to umowa o dofinansowanie. Zaliczka jest wypłacana w terminie, wysokości i w sposób określony w umowie o dofinansowanie.
Umowa o dofinansowanie nr UDA-RPZP.05.01.01-32-002/10-00 w § 5 ust. 1 pkt 1 przewidywała  przekazanie Beneficjentowi dofinansowania w formie zaliczki w wysokości 70% całego dofinansowania, co stanowi zgodnie z aneksem nr UDA-RPZP.05.01.01-32-002/10-06 z dnia 28 października 2013 r. kwotę 10 812 222,06 zł. Pozostała kwota dofinansowania miała stanowić refundację poniesionych i faktycznie zapłaconych przez Beneficjenta wydatków kwalifikowalnych na realizację projektu. 
Zgodnie z Wytycznymi dla Beneficjentów ubiegających się o przekazanie części przyznanego dofinansowania w formie zaliczki (str. 10), Beneficjent zobowiązany jest do wydatkowania i rozliczenia zaliczki w terminie 3 miesięcy od dnia jej otrzymania. Rozliczenie zaliczki polega na złożeniu w terminie wniosku o płatność, w którym wykazane zostały wydatki kwalifikowalne opłacone ze środków zaliczki w proporcji odpowiadającej montażowi finansowemu określonemu w umowie lub zwrocie niewykorzystanej części zaliczki. Także w § 5 ust. 7 zdanie 1 umowy o dofinansowanie, Beneficjent zobowiązał się do przedstawienia wniosku o płatność rozliczającego zaliczkę w terminie do 3 miesięcy od jej otrzymania. Przy czym jako termin złożenia wniosku o płatność, zgodnie z Wytycznymi dla Beneficjentów ubiegających się o przekazanie części przyznanego dofinansowania w formie zaliczki (str. 3), rozumie się datę złożenia wniosku w Wydziale Wdrażania Regionalnego Programu Operacyjnego lub datę stempla pocztowego, w przypadku przesłania wniosku pocztą. IZ RPO WZ może odmówić wypłaty kolejnej transzy zaliczki Beneficjentom, którzy nie rozliczą zaliczki zgodnie z procedurami obowiązującymi przy wydatkowaniu środków. Wskazać nadto należy, iż jeżeli beneficjent nie rozliczy zaliczki w terminie 3 miesięcy od daty jej wypłacenia, środki te traktowane są jako dotacja wydatkowana niezgodnie z procedurami (str. 12 Wytycznych dla Beneficjentów ubiegających się o przekazanie części przyznanego dofinansowania w formie zaliczki).
W analizowanej sprawie w dniu 11 lutego 2014 r. Beneficjent otrzymał na podstawie wniosku o płatność, któremu został nadany nr WNP-RPZP.05.01.01-32-002/10-10 zaliczkę w wysokości 2 500 000,00 zł. Zgodnie z wiążąca Beneficjenta umową o dofinansowanie oraz Wytycznymi dla Beneficjentów ubiegających się o przekazanie części przyznanego dofinansowania w formie zaliczki, Beneficjent zobowiązany był do przedstawienia wniosku o płatność rozliczającego ww. zaliczkę w terminie do dnia 11 maja 2014 r. (termin 3 miesięcy od dnia otrzymania przedmiotowej zaliczki).
Wskazać należy, iż Beneficjent w związku z realizacją projektu i w wykonaniu umowy zobowiązał się do przestrzegania właściwych przepisów prawa pierwotnego i wtórnego prawa wspólnotowego, właściwych przepisów prawa polskiego, w tym także wszelkich wytycznych do nich, a także obowiązujących odpowiednich reguł, zasad i postanowień wynikających z Programu, Uszczegółowienia Programu, obowiązujących procedur, wytycznych, informacji IZ RPO WZ (§ 10 ust. 5 umowy o dofinansowanie).
Tym samym, podpisując w dniu 14 czerwca 2010 r. umowę o dofinansowanie Beneficjent zobowiązał się do zrealizowania projektu zgodnie z jej brzmieniem oraz obowiązującymi Wytycznymi, a tym samym do składania wniosków o płatność w terminach z niej wynikających.
W dniu 25 czerwca 2014 r. (wpływ do Kancelarii Ogólnej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Zachodniopomorskiego (data stempla pocztowego - 24 czerwca 2014 r.)) Beneficjent złożył wniosek o płatność rozliczający otrzymaną zaliczkę w kwocie 2 500 000,00 zł, któremu został nadany nr WNP-RPZP.05.01.01-32-002/10-11. Po przeprowadzeniu weryfikacji formalno-merytorycznej oraz finansowej wniosku, pismem z dnia 14 sierpnia 2014 r. IZ RPO WZ poinformowała o wystąpieniu w przedmiotowym wniosku błędów i konieczności naniesienia poprawek zgodnie z załączonym wykazem błędów. W przedmiotowym wykazie błędów m.in. poinformowano Beneficjenta, iż w oparciu o nadesłane dokumenty stwierdza się, że z przekazanej zaliczki w kwocie 2 500 000,00 zł wydatkowano na cele kwalifikowalne kwotę 1 827 776,85 zł. (niemniej jednak z uwagi na fakt, iż faktury nr 04/02/2013, 03/03/2013 wraz z korektą 08/KRV/2013, 2/01/2014 dokumentujące ww. wydatki nie zostały opłacone w całości na chwilę obecną nie można potwierdzić ich kwalifikowalności). Pozostałą niewydatkowaną w terminie część zaliczki Beneficjent był zobowiązany zwrócić na rachunek bankowy IZ RPO WZ. Nadto poinformowano Beneficjenta, iż w ww. sprawie zostanie wysłane do Beneficjenta odrębne pismo.
Mając powyższe na uwadze, w związku ze stwierdzeniem, iż część przekazanej w dniu 11 lutego 2014 r. zaliczki ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w wysokości 672 223,15 zł nie została wydatkowana w terminie 3 miesięcy od dnia jej otrzymania na cele związane z projektem, ani nie dokonano jej zwrotu, przez co Beneficjent naruszył obowiązujące go w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Zachodniopomorskiego na lata 2007-2013 (zwanego dalej RPO WZ) procedury, pismem z dnia 19 sierpnia 2014 r. IZ RPO WZ wezwała Beneficjenta do zwrotu kwoty w wysokości 672 223,15 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych.
Z uwagi na bezskuteczny upływ terminu wskazanego w ww. wezwaniu z dniem 08 września 2014 r. wobec Beneficjenta wszczęte zostało z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.05.01.01-32-002/10-00. Jednocześnie Beneficjent został poinformowany o możliwości złożenia dowodów, wyjaśnień i zastrzeżeń w sprawie.
Pismem z dnia 18 września 2014 r. Beneficjent poinformował IZ RPO WZ, iż dokonał zwrotu środków w wysokości 672 223,15 zł, co odpowiada wartości zaliczki niewykorzystanej w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania środków. Nadto mając na względzie fakt, iż Beneficjent zamierza wnioskować o ulgę w spłacie należności, o których mowa w art. 64 ust. 1  u.f.p., Beneficjent zwrócił się z prośbą o zakwalifikowanie wpłaty w kwocie 672 223,15 zł na poczet należności głównej zobowiązania, co umożliwi Gminie ubiegać się o ulgę w spłacie zobowiązania wynikającego z odsetek liczonych jak dla zaległości podatkowych od powyższej kwoty. Beneficjent wskazał, iż mając taką intencję, Gmina Rewal opisała przelew w taki sposób, aby wskazać jednoznacznie, iż traktuje wpłatę jako zwrot należności głównej.
W odpowiedzi na powyższe IZ RPO WZ pismem z dnia 03 października 2014 r. poinformowała Beneficjenta, iż w myśl art. 55 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r poz. 749 j.t. ze zm., zwana dalej: o.p.) (powyższy przepis IZ RPO WZ jest zobowiązana stosować odpowiednio z uwagi na treść art. 67 u.f.p.)) „jeżeli dokonana wpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, wpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim, w dniu wpłaty, pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę”. Tym samym dokonana przez Gminę Rewal wpłata kwoty w wysokości 672 223,15 zł została w myśl ww. przepisu zaliczona proporcjonalnie na poczet należności głównej tj. 634 173,13 zł oraz odsetek liczonych jak dla zaległości podatkowych tj. 38 050,02 zł. Tym samym IZ RPO WZ pomimo zakwalifikowania przez Beneficjenta w opisie przelewu kwoty w wysokości 672 223,15 zł jako „zwrot należności głównej”, obowiązana jest na mocy art. 55 § 2 o.p. dokonać odpowiedniego rozliczenia dokonanej wpłaty.  Postanowieniami z dnia 03 października 2014 r. oraz 03 listopada 2014 r. IZ RPO WZ zawiadomiła Beneficjenta o konieczności przedłużenia postępowania w przedmiocie zwrotu środków. Nadto pismem z dnia 09 października 2014 r. IZ RPO WZ poinformowała Beneficjenta o zamiarze zakończenia postępowania w przedmiotowej sprawie oraz pouczyła o prawach wynikających z art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., zwana dalej k.p.a.).
Mając na uwadze, iż do zadań IZ RPO WZ należy m.in. w oparciu o art. 26 ust. 1 pkt 15 u.z.p.p.r. odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach u.f.p., IZ RPO WZ podjęła czynności zmierzające do odzyskania należnej jej kwoty. Zgodnie bowiem z art. 207 ust. 1 u.f.p., w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,
3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
– podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.
W analizowanej sprawie Beneficjent wykorzystał środki przekazane mu na podstawie umowy o dofinansowanie nr UDA-RPZP.05.01.01-32-002/10-00 niezgodnie z procedurami obowiązującymi w ramach RPO WZ, do których stosowania był zobowiązany składając wniosek o dofinansowanie, a następnie w dniu 14 czerwca 2010 r.  podpisując umowę o dofinansowanie.
Pod pojęciem procedur, których naruszenie uprawnia do wydania decyzji określającej kwotę zwrotu, rozumiane są postanowienia dokumentów regulujących zasady przyznawania i wykorzystania dofinansowania, w tym zasady ponoszenia wydatków w ramach projektu, a także zapisy umowy o dofinansowanie, Wytycznych oraz Wytycznych dla Beneficjentów ubiegających się o przekazanie części przyznanego dofinansowania w formie zaliczki. Ustawodawca nie przewidział zamkniętego katalogu procedur, na podstawie których wydatkowane są środki unijne związane z realizacją konkretnych programów operacyjnych. Do dofinansowania kwalifikowane są te projekty, które pozytywnie przeszły wszystkie etapy jego oceny, przeprowadzanej w ramach konkursu, a dofinansowanie jest możliwe w ramach dostępnej alokacji na realizację poszczególnych działań i priorytetów w ramach programu operacyjnego (zob. art. 28 ust. 1 pkt 3, art. 30a ust. 1 u.z.p.p.r.). Podstawę dofinansowania projektu stanowi m.in. umowa o dofinansowanie zawarta z beneficjentem przez instytucję zarządzającą albo działającą w jej imieniu instytucję pośredniczącą lub instytucję wdrażającą. Umowa ta określa warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane (art. 30 ust. 1 i 2 u.z.p.p.r.). Umowa jest zatem elementem projektu. W związku z powyższym, niewypełnienie postanowień umowy oraz dokumentów regulujących zasady przyznawania i wykorzystania dofinansowania, powoduje konieczność odzyskiwania przez IZ RPO WZ kwot podlegających zwrotowi.
Umowa o dofinansowanie, którą w dniu 14 czerwca 2010 r. Beneficjent zawarł z Województwem Zachodniopomorskim, określa szczegółowe zasady dofinansowania projektu. W § 4 ust. 4 umowy o dofinansowanie Beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu w oparciu o wniosek o dofinansowanie, z należytą starannością, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa i procedurami w ramach programu oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację projektu, a także osiągnięcie celów zakładanych we wniosku o dofinansowanie.
Tym samym, podpisując umowę o dofinansowanie Beneficjent zobowiązał się do zrealizowania projektu w pełnym zakresie, w terminie wskazanym w umowie, z należytą starannością, zgodnie m.in. z umową i jej załącznikami, a także do przedstawienia wniosku o płatność rozliczającego zaliczkę w terminie do 3 miesięcy od jej otrzymania. Ponownie podkreślić należy, iż rozliczenie zaliczki polega na złożeniu w terminie wniosku o płatność, w którym wykazane zostały wydatki kwalifikowalne opłacone ze środków zaliczki w proporcji odpowiadającej montażowi finansowemu określonemu w umowie lub na zwrocie niewykorzystanej części zaliczki.
W analizowanej sprawie Beneficjent w dniu 11 lutego 2014 r. otrzymał zaliczkę w wysokości 2 500 000,00 zł. Zgodnie z wiążąca Beneficjenta umową o dofinansowanie oraz Wytycznymi dla Beneficjentów ubiegających się o przekazanie części przyznanego dofinansowania w formie zaliczki, Beneficjent zobowiązany był ją wydatkować i rozliczyć do dnia 11 maja 2014 r. Natomiast z przedłożonych przez Beneficjenta wraz z wnioskiem o płatność dokumentów wynika, iż Beneficjent nie dopełnił powyższego obowiązku, albowiem w terminie 3 miesięcy w ogóle nie wydatkował na cele związane z projektem środków w wysokości 672 223,15 zł, jak również nie dokonał zwrotu ww. środków w przedmiotowym terminie.
Podkreślić należy, iż warunkiem rozliczenia wydatków lub przekazania Beneficjentowi środków dofinansowania jest m.in. złożenie przez Beneficjenta do IZ RPO WZ poprawnego, kompletnego i spełniającego wymogi formalne, merytoryczne i rachunkowe wniosku o płatność wraz z załącznikami (§ 6 ust. 1 pkt 1 umowy o dofinansowanie) (jedynie w przypadku wystąpienia Beneficjenta o pierwszą transzę dofinansowania w formie zaliczki, bądź przekazywania informacji o postępie rzeczowym projektu Beneficjent nie załącza do wniosku dokumentów, o których mowa w ust. 1 pkt 1 umowy o dofinansowanie (§ 6 ust. 2 umowy)) oraz dokonania przez IZ RPO WZ weryfikacji oraz poświadczenia faktycznego i prawidłowego poniesienia wydatków, a także ich kwalifikowalności.
W tym miejscu wskazać należy, iż Beneficjent był zobowiązany do realizowania projektu zgodnie z umową, Wytycznymi oraz przepisami prawa.
Podsumowując, Beneficjent nie rozliczył w terminie 3 miesięcy licząc od dnia otrzymania środków, części zaliczki w kwocie 672 223,15 zł – do czego był zobowiązany na podstawie umowy o dofinansowanie oraz Wytycznych określonych przez IZ RPO WZ dla rozliczania środków. Tym samym naruszył procedury obowiązujące go w zakresie realizacji projektu, dokonywania płatności, a także rozliczania środków  przeznaczonych na realizację projektu w ramach RPO WZ. Bezspornym jest fakt, iż przez naruszenie procedur o których mowa w art. 184 u.f.p. należy rozumieć także naruszenie postanowień umowy o dofinansowanie oraz Wytycznych, a zatem została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 207 ust. 1 pkt 2 u.f.p.
Z uwagi na fakt, iż w dniu 17 września 2014 r. Beneficjent zwrócił część środków w wysokości 672 223,15 zł, powyższa wpłata została zgodnie z art. 55 § 2 o.p. zaliczona proporcjonalnie na poczet należności głównej tj. 634 173,13 zł oraz odsetek liczonych jak dla zaległości podatkowych tj. 38 050,02 zł. Mając powyższe na uwadze, do zwrotu po uwzględnieniu dokonanej wpłaty pozostaje jeszcze:
- kwota należności głównej w wysokości 38 050,02 zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia 18 września 2014 r. (następny dzień po częściowej wpłacie) do dnia zwrotu;
- kwota odsetek stałych w wysokości 2 282,98 zł.
Konkludując, wskazać należy, iż postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków wykorzystanych z naruszeniem procedur zostało wobec Strony wszczęte w związku ze stwierdzeniem naruszenia przez Beneficjenta zapisów umowy o dofinansowanie oraz Wytycznych. Z uwagi na powyższe, stosownie do wyniku ww. ustaleń IZ RPO WZ zobowiązana była podjąć właściwe działania, w szczególności mające na celu odzyskanie środków z budżetu UE. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 12 grudnia 2010 r. (sygn. akt I SA/Gd 1115/10) uznał, że momentem, kiedy na styku regulacji o charakterze cywilnoprawnym i administracyjno-prawnym dochodzi do wszczęcia postępowania administracyjnego - jest moment, gdy organ podejmuje czynności o charakterze władczym (cechujące stosunek administracyjno-prawny), czyli podejmuje czynności zmierzające do wydania decyzji o zwrocie środków. Beneficjent został więc przez IZ RPO WZ wezwany na mocy art. 207 ust. 8 u.f.p. do zwrotu środków nieprawidłowo wykorzystanych. Następnie po bezskutecznym upływie 14-dniowego terminu, wobec Beneficjenta wszczęto postępowanie administracyjne, albowiem jak już wcześniej wskazano ustawodawca ustanowił tryb zwrotu środków wykorzystanych niezgodnie z procedurami w u.f.p., które to postępowanie doprowadziło do konieczności podjęcia decyzji administracyjnej określającej kwotę wymaganą do zwrotu. Zgodnie bowiem z art. 25 pkt 1 u.z.p.p.r., za prawidłową realizację programu operacyjnego odpowiada Instytucja Zarządzająca, którą w przypadku RPO WZ jest Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego, do obowiązków którego należy w oparciu o art. 26 ust. 1 pkt 15 u.z.p.p.r., odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań.
Mając na uwadze całość dotychczas zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności umowę o dofinansowanie wraz z zawartymi aneksami, wniosek o dofinansowanie koniecznym stało się wydanie decyzji. Zgodnie bowiem z treścią art. 207 ust. 9 pkt 1 u.f.p. po bezskutecznym upływie terminu, określonego w wezwaniu Instytucja Zarządzająca wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków.