Sprawozdanie z przebiegu konsultacji społecznych projektu Wojewódzkiego programu wyrównywania szans osób niepełnosprawnych i przeciwdziałania ich wykluczeniu społecznemu oraz pomocy w realizacji zadań na rzecz zatrudniania osób niepełnosprawnych pn. „Region równych szans”

Lp.

Część dokumentu,
do którego odnosi się uwaga (w tym numer rozdziału i numer strony)

Uwaga/propozycja zmiany

Uzasadnienie wprowadzenia bądź nieuwzględnienia proponowanych zmian/ nowe brzmienie

1.

2.2.2. Współpraca z organizacjami pozarządowymi – zlecanie realizacji zadań publicznych

Strona 15

Proponuje się odniesienie do danych posiadanych np. przez GUS. Portal ngo.pl nie jest na tyle wiarygodnym rejestrem żeby posiłkować się nim w procesie przygotowywania dokumentów strategicznych i planistycznych. Nawet jeśli dane GUS nie byłyby najnowsze są one bardziej wiarygodne i odnoszą się do stanu faktycznego.

Uwaga nie została uwzględniona.

Intencją autorów Programu było ukazanie skali zjawiska polegającego na tym, że chociaż w regionie funkcjonuje wiele organizacji pozarządowych, to stosunkowo niewiele z nich prowadzi działalność na rzecz środowiska osób z niepełnosprawnością. Dane Głównego Urzędu Statystycznego nie zawierają informacji dotyczących szczegółowego zakresu działalności organizacji, w tym przypadku - obszaru niepełnosprawności.

2.

2.2.2. Współpraca z organizacjami pozarządowymi – zlecanie realizacji zadań publicznych

Strona 17

Proponuje się dodanie informacji o bardzo ważnym aspekcie zlecania zadań publicznych a mianowicie czy udzielane dotacje miały charakter powierzenia czy wspierania realizacji zadań publicznych a co za tym idzie wskazać oprócz kwoty wydatkowania środków Samorządu WZP również wkład własny organizacji pozarządowych.

Uwaga została częściowo uwzględniona.

Na stronie 18 dodano zdanie: „Udzielono 102 dotacji, w formie powierzenia lub wsparcia realizacji zadania".

3.

2.2.3. Zakłady aktywności zawodowej

Strona 23

Wnioskuje się o uzupełnienie danych dot. ZAZ o informację o odsetku lub ilości osób, które z poziomu zakładów aktywności zawodowej znajdują pracę na otwartym rynku pracy.

Uwaga została uwzględniona.

Na stronie 24 dodano wykres pn. „Liczba osób z niepełnosprawnością, które podjęły zatrudnienie po rehabilitacji w zakładzie aktywności zawodowej” wraz z opisem.

4.

2.4.1.2. Osoby z niepełnosprawnością w środowisku społecznym

Funkcjonowanie rodziny i sytuacja materialna

Strona 35

Środki pomocowe, takie jak asystentura osoby z niepełnosprawnością, opieka wytchnieniowa, czy usługi opiekuńcze, działają w zdecydowanie niewystarczającym zakresie w bardzo ograniczonym zakresie. Usługi te nie mają charakteru instrumentów systemowych, oparte są na niestabilnych źródłach finasowania, tj. na konkursach ograniczonych finansowo, czasowo (czas realizacji zadania ok. 8 miesięcy) oraz terytorialnie (np. brak w małych miejscowościach, wsiach organizacji które mają możliwość/zasoby aby przystąpić do konkursu).

Uwaga nie została uwzględniona.

Część Programu, do której odnosi się uwaga dotyczy diagnozy sytuacji osób z niepełnosprawnością i pochodzi z „Raportu z badań jakości życia i potrzeb osób z niepełnosprawnością w województwie zachodniopomorskim”.
Ze względu na to, że tam, gdzie w Programie przywoływany jest ten raport, nie dokonywano rozwinięcia/zmiany jego zapisów, treść zdania pozostawiono w pierwotnym brzmieniu,
tj. „Programy pomocowe, takie jak asystentura osoby z niepełnosprawnością, opieka wytchnieniowa, czy usługi opiekuńcze, działają w zdecydowanie niewystarczającym zakresie.”.   

5.

2.4.1.3. Aktywność zawodowa osób z niepełnosprawnością

Strona 37

Wnioskuje się o zmianę zapisu “W tych przypadkach utrzymanie zatrudnienia w ZAZ może i powinno być uznane za jedyną i skuteczną i docelową formę rehabilitacji zawodowej”

na:

“W takich przypadkach osoby z niepełnosprawnościami mogą podejmować i utrzymywać zatrudnienie w podmiocie reintegracyjnym takim jak ZAZ lub innym podmiocie ekonomii społecznej. Decyzja o wyborze ścieżki rehabilitacji zawodowej należy do osoby z niepełnosprawnością lub opiekuna (faktycznego/prawnego)”

Uwaga została uwzględniona.

Dodana na stronie 18.

6.

2.4.2. Rekomendacje „Raportu badań jakości życia i potrzeb osób z niepełnosprawnością w województwie zachodniopomorskim”

Strona 39

Pkt. 10 Podjęcie działań na rzecz deinstytucjonalizacji w celu wspierania niezależnego życia osób z niepełnosprawnościami, w tym szczególnie w wieku senioralnym – opracowanie systemu mieszkalnictwa chronionego, zorganizowanie lokalnych kręgów wsparcia.

Uwaga nie została uwzględniona.

Brzmienie tej i innych rekomendacji zostało przywołane literalnie z „Raportu badań jakości życia i potrzeb osób z niepełnosprawnością w województwie zachodniopomorskim”.

7.

3.2. Kierunki interwencji

Działanie 1.2. Propagowanie idei samorzecznictwa osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności

Strona 43

Rekomendujemy zmianę sposobu realizacji celu 1.2 “Propagowanie idei samorzecznictwa osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności.”

Obecna forma realizacji działań w tym celu szczegółowym jest bardzo ogólnie sformułowana, brak konkretnych działań i rezultatów. Program nie wskazuje na działania które miałyby zostać podjęte w celu realizacji celu szczegółowego. Proponujemy zastosowanie poniższego zapisu:

W ramach działania planuje się:

1. Powołanie Zachodniopomorskiego Forum Selfadwokatów.
2. Zabezpieczenie środków w budżecie WZP na organizację corocznego wojewódzkiego konwentu selfadokatów (wydarzenie 2 dniowe)

Proponowane zmiany są zgodne z rekomendacją dla Samorządu WZP nr 6.

Uwaga została częściowo uwzględniona.

W Programie zawarto dość ogólne opisy działań, aby umożliwić organizacjom pozarządowym realizację różnego rodzaju przedsięwzięć.

Urząd Marszałkowski Województwa Zachodniopomorskiego wspiera organizacje pozarządowe w prowadzeniu działań na rzecz rozwoju selfadwokatury.
Na przykład, w 2024 roku, w ramach  konkursu dla podmiotów niepublicznych na wsparcie i powierzenie realizacji zadań publicznych z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej osób z niepełnosprawnościami, organizacje zachęcane były do składania ofert propagujących ideę samorzecznictwa, pełnienia roli self-adwokatów, prowadzenia grup samorzeczniczych i promowania samoreprezentacji. Projekty można było składać w działaniu „Promowanie aktywności  osób z niepełnosprawnościami w różnych dziedzinach życia społecznego i zawodowego”.

Jeśli chodzi o powołanie Zachodniopomorskiego Forum Selfadwokatów, to w chwili uchwalania Programu nie jest to możliwe. Podobnie jak zabezpieczenie środków na organizację corocznego wojewódzkiego konwentu selfadwokatów.

Ze względu na to, że jest to nowa tematyka oraz, że do Urzędu Marszałkowskiego zgłosiła się jak dotąd tylko jedna organizacja pozarządowa propagująca ideę samorzecznictwa, proponuje się, aby inicjatywa rozwijania tego typu działań pozostała po stronie sektora pozarządowego.

Przewiduje się udzielanie dotacji dla organizacji pozarządowych
na zadania w obszarze selfadwokatury, zgodnie
z ustawą o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz  rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie rodzajów zadań z zakresu rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych zlecanych fundacjom oraz organizacjom pozarządowym.

8.

3.2. Kierunki interwencji

Cel 1. Wspieranie niezależnego życia osób z niepełnosprawnością

Strona 43

Postuluje się dodanie nowego działania o następującej nazwie 1.4 Deinstytucjonalizacja i rozwój mieszkań chronionych oraz innych form mieszkalnictwa wspomaganego. (zgodne z rekomendacją nr 3)

W ramach działania planuje się:

1. Zapewnienie środków w budżecie WZP na dofinansowanie działań organizacji społeczeństwa obywatelskiego w zakresie budowania/modernizacji mieszkań chronionych/wytchnieniowych/wspomaganych etc. lub zapewnienia częściowego finansowania wkładu własnego do tego typu projektów.
2. Doradztwo dla organizacji społeczeństwa obywatelskiego w zakresie pozyskiwania środków zewnętrznych na tworzenie mieszkań chronionych lub innych form mieszkalnictwa wspomaganego.

Proponowane zmiany są zgodne z rekomendacją dla Samorządu WZP nr 3.

Uwaga została częściowo uwzględniona.

W ramach Programu
pn. „Region równych szans”, Samorząd Województwa nie dysponuje instrumentami, które zapewniałyby finansowy wkład własny dla organizacji pozarządowych, realizujących zadania inwestycyjne. Tego wsparcia udziela przede wszystkim Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych i Bank Gospodarstwa Krajowego.

Działania z zakresu rozwijania mieszkalnictwa treningowego i wspomaganego mogą być realizowane w ramach programu operacyjnego współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej pn. „Fundusze Europejskie dla Pomorza Zachodniego 2021-2027”. Szczegółowe informacje i porady można uzyskać w Głównym Punkcie Informacyjnym Funduszy Europejskich w Szczecinie oraz w Lokalnym Punkcie Informacyjnym Funduszy Europejskich w Koszalinie.

W Programie, na stronie 49, w krótkim opisie działania 4.3. „Upowszechnienie idei projektowania uniwersalnego” dodano podpunkt: „usługi doradcze z zakresu projektowania uniwersalnego dla organizacji pozarządowych i samorządów lokalnych”

Na stronie 55, w tabeli pt. „Cel 4: Zwiększenie dostępności obiektów infrastruktury publicznej”, w wierszu 4.3. „Upowszechnienie idei projektowania uniwersalnego” dodano wskaźnik „Liczba organizacji pozarządowych, którym udzielono porad z zakresu projektowania uniwersalnego” wraz z wartością bazową i prognozowaną na koniec 2030 r.

9.

3.2. Kierunki interwencji

Cel 2. Aktywizacja zawodowa i społeczna osób z niepełnosprawnością

Strona 44

Wnioskuje się o dodanie działania:

2.4 Rozwijanie systemów lokalnej reintegracji społeczno-zawodowej osób z niepełnosprawnościami z wykorzystaniem potencjału przedsiębiorstw społecznych

W ramach działania planuje się:

1. Tworzenie warunków do rozwoju współpracy pomiędzy Zakładami Aktywności Zawodowej a przedsiębiorstwami społecznymi w celu tworzenia alternatyw zatrudnieniowych dla osób z niepełnosprawnościami.
2. Propagowanie rozwiązania w lokalnych systemach aktywizacji zawodowej i społecznej osób z niepełnosprawnościami w których ścieżka rehabilitacji zawodowej w przedsiębiorstwach społecznych jest jednym z elementów systemu.
3. Utworzenie grupy roboczej/eksperckiej w ramach WSRDSON oraz ZKRES

Proponowana zmiana jest zgodna z rekomendacjami dla Samorządu Województwa nr 1,3 i 4.

Uwaga nie została uwzględniona.

Rozwijanie współpracy pomiędzy Zakładami Aktywności Zawodowej a przedsiębiorstwami społecznymi i tworzenie alternatyw zatrudnieniowych dla osób z niepełnosprawnościami powinno odbywać się na poziomie gmin i powiatów, jak najbliżej realiów lokalnego rynku pracy.

Program pn. „Region równych szans” koncentruje się na zadaniach Samorządu Województwa wynikających bezpośrednio z ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej osób niepełnosprawnych. Samorząd wspiera tworzenie ZAZ-ów, propaguje idee zatrudniania osób z niepełnosprawnością, niemniej rozwój szeroko pojętej ekonomii społecznej nie mieści się w zakresie przedmiotowym wyżej wymienionego Programu.

Zarówno Wojewódzka Społeczna Rada do spraw Osób Niepełnosprawnych, jak i Zachodniopomorski Komitet Rozwoju Ekonomii Społecznej mogą tworzyć grupy robocze/eksperckie w ramach swoich działań. Urząd Marszałkowski tworzy warunki dla posiedzeń obu tych gremiów i zapewnia im obsługę organizacyjną.

10.

Cel 3. Wsparcie otoczenia osób z niepełnosprawnością

Działanie 3.1. Wspieranie opiekunów faktycznych w procesie sprawowania opieki nad osobą zależną/ z niepełnosprawnością

Strona 45

Nowy zapis

W kolumnie pt. Krótki opis działania postulujemy dodanie punktu:

• Wspieranie opieki wytchnieniowej w ośrodkach wsparcia oraz w formie asystencji osobistej.

Uwaga została częściowo uwzględniona.

Ośrodek wsparcia jest jednostką pomocy społecznej prowadzoną przez gminy lub inny podmiot na zlecenie gminy. Oznacza to, że wpływ na jego funkcjonowanie mają samorządy lokalne i samorząd województwa nie dysponuje instrumentami w tym zakresie.

Jeśli chodzi o zapewnianie usług asystenckich, to zostały one uwzględnione w działaniu 1.1 „Tworzenie warunków dla rozwoju usług społecznych wspierających niezależne życie osoby z niepełnosprawnością w jej środowisku lokalnym” (strona 45 i strony 52-53).

11.

Cel 3. Wsparcie otoczenia osób z niepełnosprawnością

Strona 45

Wnioskujemy o dodanie działania pn. “3.4 wsparcie rozwoju instytucjonalnego organizacji społeczeństwa obywatelskiego, statutowo zaangażowanych w wsparcie osób z niepełnosprawnościami w każdej sferze życia publicznego”

Działanie realizowane poprzez:

1. Zabezpieczenie środków na konkurs dla młodych organizacji pozarządowych w celu ich rozwoju instytucjonalnego (organizacje do 60 mies. od momentu wpisu do KRS).

Proponowana zmiana jest zgodna z rekomendacjami dla Samorządu Województwa nr 1,3.

Uwaga nie została uwzględniona.

Wspieranie rozwoju potencjału instytucjonalnego organizacji pozarządowych nie mieści się w zakresie przedmiotowym Programu pn. „Region równych szans”. Tego rodzaju działania przewidziane są w programie współpracy Województwa Zachodniopomorskiego z organizacjami pozarządowymi, uchwalanym co roku przez Sejmik Województwa, a także finansowane są ramach innych programów: 

• „Fundusze Europejskie dla Pomorza Zachodniego 2021-2027” Działanie 06.16 „Wspieranie podnoszenia potencjału partnerów społecznych oraz organizacji społeczeństwa obywatelskiego”
• Rządowy Program Rozwoju Organizacji Obywatelskich 2018-2030.

12.

Cel 5.1. Przełamywanie stereotypów dotyczących osób z niepełnosprawnością oraz upowszechnienie wiedzy na temat życia tych osób

Strona 47

Uwaga związana z planowanymi w programie działaniami.

Postuluje się żeby zobowiązać podmiot realizujący kampanię informacyjną na rzecz integracji osób z niepełnosprawnościami i przeciwdziałaniu ich dyskryminacji do współpracy przy planowaniu tej kampanii z samymi osobami z niepełnosprawnościami, tzn. kampania musi się opierać na potrzebach osób z niepełnosprawnościami a nie na wyobrażeniu wykonawcy o tych potrzebach.

Proponowana zmiana jest zgodna z rekomendacjami dla Samorządu Województwa nr 4 i 6.

Uwaga zostanie uwzględniona na poziomie opracowania ogłoszenia konkursowego.

Co do zasady, działania z zakresu prowadzenia kampanii informacyjnych na rzecz integracji osób z niepełnosprawnościami i przeciwdziałaniu ich wykluczeniu finansowane są ze środków PFRON. Oferentem może być wyłączenie organizacja pozarządowa, która prowadzi rzeczywistą działalność na rzecz osób z niepełnosprawnością (jest to warunek formalny w procedurze konkursowej).  

13.

Rozdział 5. Wdrażanie programu

Strona 49

Program będzie weryfikowany w latach 2024-2030.

Postuluje się zmianę czasu realizacji programu na lata 2025-2030.

Uwaga została uwzględniona, na stronie 51.

14.

Rozdział 5. Wdrażanie programu

Strona 49

Wskazanie podmiotów ekonomii społecznej i solidarnej

Proponuje się użycie obowiązującej nazwy ustawowej tj. “podmiotów ekonomii społecznej” zgodnie z legalną definicją zawartą w ustawie (Dz.U. 2022 poz. 1812)

Uwaga została uwzględniona, na stronie 51.

15.

Rozdział 6. Monitoring programu

Cel. 1. Wspieranie niezależnego życia osób z niepełnosprawnością społecznych wspierających niezależne życie osoby z niepełnosprawnością w jej środowisku lokalnym Działanie 1.1. Tworzenie warunków dla rozwoju usług

Strona 50

W rubryce pt. Nazwa wskaźnika skreślić wskaźnik Liczba punktów doradczych w zamian dopisać wskaźnik: Świadczenie usług asystenta osobistego osoby z niepełnosprawnością

Uwaga została częściowo uwzględniona.

W Programie na stronie 52, w tabeli pt. „Cel 1: Wspieranie niezależnego życia osób z niepełnosprawnością” dopisano trzy wskaźniki dotyczące usług asystenta osobistego wraz z wartościami bazowymi i prognozowanymi na koniec 2030 r.

16.

Rozdział 2. Diagnoza. Rehabilitacja społeczna

Proponuje się wprowadzić do katalogu działań w celu 2. zatrudnienia wspomaganego jako jednej z form aktywizacji społecznej i zawodowej osób z niepełnosprawnościami.

Uwaga nie została uwzględniona.

Obecnie podejmowane są w Polsce działania nad standaryzacją modelu zatrudnienia wspomaganego, co ma przyczynić się do wdrożenia trwałych, ogólnokrajowych rozwiązań wspierających aktywność zawodową osób z niepełnosprawnościami.

Ponadto, projekty obejmujące wejście osób z niepełnosprawnościami na rynek pracy z wykorzystaniem dotychczasowej metody zatrudnienia wspomaganego mogą być realizowane przez organizacje pozarządowe w ramach konkursów ogłaszanych przez PFRON.

Planuje się, że w połowie okresu obowiązywania Programu, zostanie przygotowana informacja o stanie jego realizacji. Wówczas będzie można zweryfikować, m.in. kwestie związane z aktywizacją zawodową osób z niepełnosprawnościami.